الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

12

تفسير مجمع البيان (فارسى)

عليه السّلام است كه ميفرمايد : قليل يعنى نصف يا كم كن از قليل كمى و يا زياد كن بر قليل اندكى را . و علىّ بن ابى ليب گفته : برخيز نصفى از شب را مگر كمى از شبها را كه آن شبهاى عذر مانند بيمارى و يا غلبه خواب و درد چشم و مانند آن و يا كم كن كمى از نصف شب را و يا زياد كن بر آن نصف . خداوند سبحان مخيّر نموده پيامبرش را در اين ساعات براى قيام شب و آن را موكول به نظر و خواست آن حضرت نموده و پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم با جمعى از مؤمنين برنامه و عادتشان بر اين بود كه اين مقدار از شب را بر خاسته و نماز ميخواندند و اين بر آنها دشوار بود چون بعضى بودند ، كه : نميدانستند چه اندازه نماز خوانده و چه مقدار از شب باقى مانده است فلذا تمام شب را بيدار مانده و نماز ميخواندند از ترس اينكه مبادا قدر واجب را نياورده باشند تا خداوند تخفيف داد بر آنها در آخر اين سوره . قتاده از زرارة بن اوفى از سعد پسر هشام روايت نموده كه گفت گفتم بعايشه مرا خبر بده از شب خيزى رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله . گفت آيا نميخوانى ( يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ ) را گفتم چرا گفت خداوند واجب كرد شب خيزى را در اوّل اين سوره پس يك سال قيام نمود پيامبر و اصحابش به اين وظيفه ، و خداوند در آسمان پايان آن را دوازده ماه قرار داد تا نازل فرمود در آخر اين سوره تخفيف را و قيام شب مستحبّ شد بعد از اينكه فريضه بود . سعيد بن جبير ( شاگرد عبد اللَّه بن عبّاس كه شاگرد امير المؤمنين عليه السّلام ) بوده گويد بين نزول اوّل اين سوره و آخرش ده سال طول كشيد . ابن كيسان و مقاتل گفتند اين سوره در مكّه قبل از وجوب نماز يوميّه